Bilbao

Vluchten vanuit Amsterdam naar Bilbao (BIO) via Vueling of Iberia (soms met tussenstop in Madrid of Barcelona). Vluchtduur: ~2u15 direct, of ~3–4u via tussenstop. Alternatieven: de bus vanuit Parijs (Flixbus, ~7u, goedkoop) of via Madrid en dan AVE/bus (~5–6u). De luchthaven ligt ~9 km van het centrum; de makkelijkste optie is de Bizkaibus (lijn A3247) naar het centrum (~30 min, ~€1.50). Taxi kost ~€25 en rijdt ~20 min.

Twee volle dagen zijn het minimum voor een eerlijke kennismaking: dag 1 voor het Guggenheim en de Abandoibarra-oever; dag 2 voor de Casco Viejo, de Mercado de la Ribera en de pintxo-route. Drie dagen geven ruimte voor Monte Artxanda, het Museo de Bellas Artes en een dagtrip (San Sebastián of de kust). Voor wie Bilbao als basis gebruikt voor het Baskenland: vier tot vijf dagen.

De Calle Santa María en de zijstraten (Calle Jardines, Calle Barrencalle) zijn het hart van de pintxo-route. Lijn: Bar Gatz → Txirimiri → El Huevo Frito → Berton → Plaza Nueva. De beste tijd is 20:00–22:00 op werkdagen, 21:00–23:00 op vrijdag en zaterdag. Loop van bar naar bar, sta aan de toonbank, bestel twee of drie en verder. Zit niet neer als er geen toonbankplek is — dan mis je de keuze.

Ja, maar met een nuance. Het gebouw zelf — de titaniumhuid, de rivierrelatie, de schaal — is al de entreeprijs waard als architectuurervaring, ook zonder de collectie binnen. Maar de vaste collectie (Richard Serra's Ellipses, de Puppy van Jeff Koons voor de ingang, de Maman-spin van Louise Bourgeois aan de rivierkant) is serieus werk. Plan drie uur; doe de audioguide.

Bilbao is een industriestad die zichzelf opnieuw uitvond via architectuur en cultuur — levendig, rauw, met de beste pintxo-bars. San Sebastián is een kuststad die al klaar was — elegant, met de beroemdste pintxo-straat van Spanje (Calle 31 de Agosto) en meerdere Michelin-sterren per hoofd van de bevolking. Beide zijn een uur van elkaar per auto. Als je maar één dag hebt: kies San Sebastián voor eten en zee, Bilbao voor architectuur. Als je meer tijd hebt: doe beide.

Bacalao al pil-pil (gedroogde kabeljauw in knoflook-olijfolie emulsie, geduldig geroerd), txangurro (gevulde krab, met tomaat en cognac), merluza a la koskera (heek in groene saus met erwten), en marmitako (tonijnstoof met aardappels, typisch vissersgerecht). In een sidrería: kabeljauwomelet, txuleta en cider. In een pintxo-bar: foie gras op toast, garnalen met ajillo, bacalao-pintxos. Drink txakoli (licht, zuur, Baskisch licht wit) of een Rioja Alavesa-rode.