Setúbal

De mooiste stranden — Portinho da Arrábida, Galápos, Galapinhos en Praia dos Coelhos — liggen ~10–15 km buiten Setúbal in het natuurpark. Let op de zomerregels: van 1 juni tot eind september is de strandweg overdag (ongeveer 07:00–19:30) gesloten voor privé-auto's. Je komt er dan met de gratis gemeentebus, die vanaf de Secil-parkeerplaats naar de stranden rijdt, of te voet. Buiten het hoogseizoen mag je wél met de auto, en de stranden Creiro en Figueirinha hebben het hele jaar (betaalde) parkeerplaatsen. Een auto is dus handig voor de flexibiliteit, maar geen must. Belangrijk: kom vroeg (vóór 09:00), want de kleine baaien en parkeerplaatsen zitten in de zomer snel vol.

Ja, het is een van de echte hoogtepunten van Setúbal: in de monding van de Sado leeft een vaste groep van zo'n 25 tot 30 tuimelaars (bottlenose-dolfijnen), een van de weinige vaste populaties van Europa, en de operators volgen ze al jaren. Maar wees eerlijk: het zijn wilde dieren, dus een waarneming is nooit gegarandeerd. De kans is hoog (operators noemen rond de 95%), maar het blijft natuur, geen show. Een tocht duurt vaak zo'n drie uur en gaat ook langs de Arrábida-kust en Tróia, dus zelfs zonder dolfijnen is het mooi op het water. De rustigste zee — en de grootste kans — heb je 's ochtends; bij ruw weer kan een tocht worden geschrapt. Boek vooraf, zeker in de zomer.

Choco frito is dé specialiteit van Setúbal: reepjes inktvis (sépia), gemarineerd, gepaneerd en gefrituurd tot ze mals van binnen en krokant van buiten zijn, geserveerd met friet en een schijfje citroen. Het is simpel, gul en overal in de stad te krijgen. De bekendste adressen zijn Tasca da Fatinha (door velen geroemd als de beste choco frito van de stad) en Casa Santiago, bijgenaamd 'O Rei do Choco Frito' (de koning), aan de Avenida Luísa Todi bij de haven. Wil je het in stijl combineren met andere verse vis, loop dan ook even de Mercado do Livramento binnen. Reserveer in het weekend, en controleer de sluitingsdag vooraf.

Zeker. Setúbal ligt ~50 km ten zuiden van Lissabon, en met de Fertagus-trein vanaf Roma-Areeiro of Entrecampos ben je er in ongeveer 50 minuten voor zo'n €4,55 — comfortabel en zonder filegedoe rond de brug. Als dagtrip kun je makkelijk de markt, de stad en een dolfijntocht of een halve dag aan een Arrábida-strand combineren. Maar wil je én de stranden, én Tróia, én Azeitão met de Moscatel-wijn, dan is dat te veel voor één dag: blijf dan een of twee nachten slapen. Veel reizigers combineren Setúbal ook met Sesimbra of de Arrábida in een dag vanuit Lissabon.

Lente (april–juni) en vroege herfst (september–oktober) zijn ideaal: aangenaam weer, helder water en beduidend minder druk. De zomer (juli–augustus) is het mooist qua zwemwater, maar ook het drukst — en juist dan knelt het bij de Arrábida: de stranden zijn klein, de toegangsweg is overdag dicht voor auto's, en de baaien en de gratis bus zitten op warme dagen en in het weekend snel vol. Wil je toch in de zomer, kom dan zo vroeg mogelijk (vóór 09:00) of ga buiten het weekend. De stad zelf, de markt, de dolfijnen en Azeitão zijn het hele jaar door prima te doen; de winter is mild maar rustiger, met sommige seizoenszaken dicht.